Juryrapport Glazen Globe 1989
Van Tonny Vos- Dahmen von Buchholz
Uitgegeven door Uitgeverij Leopold
Het verhaal
Het eind van de regenboog is een prachtig kinderboek dat in de ogen van de jury uiteindelijk weinig concurrentie had van de andere mededingers naar de Glazen Globe. Het oordeel van de jury was dan ook unaniem.
De hoofdpersoon Aengus Mac Owen gaat op reis. Hij verwerft een bijzondere opdracht van Cormac Mac Art, de koning van Tara. De vorst vraagt zich namelijk af hoe lang het nog zal duren voor de Romeinse legioenen zijn Groene Eiland zullen aanvallen. De Romeinen hebben immers heel Pretannie al bezet. Om daar achter te komen stuurt hij Aengus naar de Muur van Hadrianus. Daar moet hij de toestand in het vijandig gebied gaan verkennen. De jonge bard vertrekt als het al herfst is. Het wordt een gevaarlijke reis. Pas als de dagen weer langer worden bereikt hij de Muur. Daar wordt hij geholpen door een hulpeloze slavin: Maeve. Ze heeft rood haar en weet alles van de Romeinen. De talrijke geheime ontmoetingen leren Aengus dat zijn koning niet veel heeft te vrezen. Ook ontdekt hij dat Meave afkomstig is van zijn eiland. Het blijkt haar diepste wens ooit terug te keren naar haar geboortegrond. Daarom besluit hij vastberaden de kreupel geslagen slavin mee terug te nemen naar huis. Zo brengt hij na een reeks spannende avonturen twee bijzondere opdrachten tot een goed einde. "We kunnen beiden tevreden zijn, Maeve. Ik even goed als jij! Op de Arainn-eilanden was de wereld zo klein. Ik wilde eruit, ik wilde reizen naar het eind van de regenboog! Hoe trots was ik met de opdracht van de koning. Nu weet ik dat ik die nooit had kunnen uitvoeren zonder leiding van de goden. Als ik jou niet had ontmoet in het badhuis van Vercovicium, zou de koning nooit te weten gekomen zijn wat hij nu weet", zo verhaalt Aengus na gedane arbeid.
Historisch-geografisch
Het eind van de regenboog heeft als ondertitel: waarom kwamen de Romeinen nooit naar Ierland? Het boek is een historisch-geografisch werkstuk. Historisch omdat de hoofdpersoon de in de titel gestelde vraag ragfijn beantwoordt. Hieruit blijkt dat Tony Vos over heel veel historische kennis beschikt. Zij heeft die kenmerken op een toegankelijke manier gebruikt in een verhaal dat ook veel geografische kenmerken in zich heef. Het landschap, de gebieden, de mensen in hun omgeving, spelen een prominente rol in het verhaal.
Visueel
Het eind van de regenboog beantwoordt ook aan de strenge eisen die aan een kinderboek gesteld moeten worden. Niet op je knieën gaan zitten, bijvoorbeeld. Dat nemen de jonge lezers je zeer kwalijk. Lange zinnen vermijden, weinig moeilijke woorden gebruiken, spanning creëren en vooral veel visuele beschrijvingen in het verhaal verwerken. Dat zijn belangrijke criteria. Bij het lezen moeten de kinderen het verhaal als een film aan zich voorbij zien gaan. Dat is de beste garantie dat de informatie, het verhaal blijft hangen. Indruk maakt, met andere woorden. Hieronder een fragment van zo'n visuele beschrijving die bovendien niet is ontbloot van literaire eigenschappen. "De buizerd, die de ruiter (Aengus dus) met trage vleugelslag hoog in de lucht een poosje vergezelde, was het enige levende wezen voor zover het oog reikte. Pal oost, hadden ze hem gezegd, tot je bij een loch komt. Volg de zuidelijke oever. Beboste heuvels, afgewisseld door kale woestenijen met rotsblokken. Soms vluchtte een haas weg, opgeschrikt door de niet verwachte mens, haken slaand in het stenige terrein. Boven het langgerekte loch zweefde een visarend. Kille motregen en koude wind verkleumden man en paard. Toen de visarend, na lange tijd bijna bewegingloos in de lucht te hebben gezweefd, plotseling pijlsnel omlaag dook om zijn prooi te bemachtigen, werd Aengus zich bewust van een knagende honger".
Uiterlijk
Een winnaar moet er bovendien verzorgd uitzien. Het uiterlijk is van groot belang. De tekeningen van Kees van Scherpenzeel zijn fijn, fraai en tot in de finesses afgewerkt. De tekenaar heeft de sfeer van het verhaal heel goed aangevoeld. Daardoor is een zinnig geheel ontstaan. Het boek is vanzelfsprekend voorzien van een aantal kaarten die de route van de reis van Aengus aangeven. Helemaal achterin staat een lijst van vreemde woorden en uitdrukkingen.
Conclusie
Het eind van de regenboog is kortom een winnend boek voor al wat oudere kinderen dat een hoog aardrijkskundig gehalte heeft; een goed inzicht geeft op de vraag waarom de Romeinen nooit naar Ierland kwamen; dat prachtig vertelt hoe het leven in de Keltische gebieden er aan het begin van onze jaartelling aan toe ging; een spannende roman voor kinderen waar je nog wat wijzer van wordt bovendien. Een goed kinderboek wordt ook door ouderen graag gelezen. Dat is een stelling van een populaire Nederlandse kinderboekenschrijver. Deze bewering gaat zeker op voor Het eind van de regenboog.
De jury van de Glazen Globe 1989
Jet Boeke
Jose Bus
Trudy Elsenaar
Gerard Dielessen
De auteur
Tonny Vos- Dahmen von Buchholz is de auteur van het winnende boek. Voordat ze achter haar schrijfmachine ging zitten reisde ze verschillende keren naar Groot- Brittannië om het landschap te bestuderen waar de hoofdpersoon, Aengus Mac Owen, eeuwen eerder zijn spannende avonturen beleefde.
Dat heeft geleid tot een zeer heldere beschrijving van het gebied waardoor Aengus zijn reis maakte.
Want de bossen, de zee, de klippen, de velden, de heuvels, de bergen, de planten, het gras, de kleine veldjes en natuurlijk de regenboog zelf zijn sinds de Romeinse tijd natuurlijk nauwelijks iets veranderd.
"Steeds stond hij ademloos naar het wonder te staren: kleuren in een kleurloze wereld. Waar kwamen ze vandaan? Wat stelden ze voor?", schrijft Tonny Vos in de beginzinnen van haar boek. Aengus kon de vragen niet beantwoorden. Wel kreeg de hoofdpersoon hierdoor de onbedwingbare lust op zoek te gaan naar antwoorden op deze moeilijke vragen.
Aan het einde van het eerste hoofdstuk staat: "Stil in zijn donkere hoek zag hij hoe zijn leven plotseling in een stroomversnelling kwam. Weg van het eiland - het onbekende te gemoed - nieuwe landen zien - vreemde mensen ontmoeten - avonturen beleven - zeker ook gevaren het hoofd bieden".
En in de laatste zin van dat eerste hoofdstuk opent Tonny Vos vervolgens een boeiend verhaal als zij Aengus in zijn zeilbootje laat wegdromen van Inis Mor "op zoek naar het eind van de regenboog". Kort daarna wordt zijn droom werkelijkheid.

