Juryrapport Glazen Globe 1990
Door Klaus Kordon
Uitgegeven door Uitgeverij Van Holkema & Warendorf
Beoordeling
Het is een uitzonderlijk boek voor kinderen vanaf 13 jaar. De jury kreeg ook dit jaar weer een groot aanbod van boeken. Hieronder waren een paar zeer goede boeken over het leven van kinderen in de derde wereld; Moenli en de moeder van de wolven was daarvan het beste boek.
Er waren veel boeken over oorlog en vrede, discriminatie, migrantenproblematiek en milieu.
De wereld van kinderen wordt wat dit betreft niet gespaard. Dat hoeft ook niet. De boeken waarin dit soort zaken besproken wordt moeten echter wel enig uitzicht bieden, enige hoop anders komt het geheel ongeloofwaardig over en dat is iets wat kinderen snel doorzien.
Het is dus belangrijk hoe de problematiek aan de orde komt. Een goed jeugdboek hoeft geen pasklare oplossing aan te dragen, maar het moet richting geven aan het oplossing zoeken. Dat doet Klaus Kordon door de vorm waarin het boek geschreven is. Moenli vertelt haar eigen levensverhaal als terugblik in dagboekfragmenten. Dat maakt het levensecht, spannend en acceptabel.
Acceptabel omdat de in feite verschrikkelijke jeugd van een meisje in India wordt beschreven vanuit een heden waarin het beter met haar gaat. Dat geeft de mogelijkheid de achterliggende periode van haar leven te verwerken door het op te schrijven.
Het verhaal komt zeer geloofwaardig en realistisch over omdat de personen om de hoofdpersoon heen levensecht worden neergezet, waardoor de keuzes die Moenli maakt begrijpelijk worden. Het centrale thema is het overleven en het moeizame proces van volwassen worden en oplopen tegen de traditionele rolpatronen, die haar worden opgelegd door het kastensysteem en het feit dat ze een meisje is.
Het verhaal
Als Moenli, een 13-jarig meisje in India, uitgehuwelijkt wordt aan een oudere en hardhandige man, loopt zij samen met een vriendinnetje weg. Ze gaan naar een groep rebellen die zich in de bergen ophouden. Deze groep staat, zoals een aantal guerilla-groepen in India, onder leiding van een vrouw.
Het leven in het kamp vinden ze aanvankelijk een beetje saai, totdat de rebellen erop uit gaan om een groep rijken te overvallen. Moenli raakt, verbaasd en verontrust door haar eigen agressie en die van haar vriendin, in een gewetensconflict en verliest uiteindelijk letterlijk haar vriendin.
Als het kamp door de politie wordt overvallen en de bendelden worden af gevoerd naar de stad, komt Moenli door ontsnapping uit het konvooi in de grote stad terecht.
Daar maakt zij kennis met alle problemen die het verschil tussen het dorpsleven en dat in de grote stad met zich brengt. Ze merkt hoe dorps ze is, en hoe ze zich daardoor nauwelijks kan handhaven tussen de bedelaars en straatkinderen voor wie eigen wetten gelden.
Ze komt uiteindelijk goed terecht in een opvanghuis van de Vrouwen Federatie, waar zij onderwijs krijgt en een beroep leert.
Nawoord en verklarende woordenlijst
Het nawoord en de woordenlijst die aan het eind zijn opgenomen maken het boek niet alleen zeer geloofwaardig, waar ook waardevol door de voortreffelijke analyse van de sociaal-economische situatie in dit derde wereldland, waar armoede en bevolkingsexplosie alles schijnen te overheersen. Het ordent de informatie die verpakt is in de beschrijving van de lotgevallen van de meisjes en het brengt een kader aan bij de gesprekken die in het boek gevoerd worden over armoede, sociale ongelijkheid, uitbuiting, kasten-vooroordelen en de mensonwaardige positie van de kastelozen. Realistisch zijn de verwijzingen naar de eigentijdse situatie, zoals de moord op India Gandhi.
Tot slot
Moenli en de moeder van de wolven is een prachtig boek, een fascinerende sfeertekening van het leven in India, geschreven door een auteur die niet alleen erg goed bekend is met het land, maar ook goed kan observeren, en de wereld van opgroeiende kinderen uitstekend aanvoelt.
Het is mooi vertaald tenslotte; vertalen van een kinderboek is een prestatie op zich omdat de directheid van de taal een belangrijk aspect is wil een boek aanspreken. Moenli en de moeder van de wolven is een aanwinst om begrip en inzicht te krijgen in het leven van gewone mensen in de derdewereld.
Jury Glazen Globe 1990
Jet Boeke
Gerard Dielessen
Trudy Elsenaar
Joke Roelofs

