Busexcursie biedt gevarieerd beeld van Amsterdam
Op vrijdag 11 en zaterdag 12 mei 2001 hebben ongeveer 3
00 mensen deelgenomen aan de busexcursie in het kader van 100 jaar woningwet. Verdeeld over drie bussen per dag werd een tocht gemaakt door woonbuurten die tot stand zijn gekomen onder de Woningwet. Een prachtig eerbetoon aan een maatregel, zonder welke de huursector nooit die kwaliteit bereikt zou hebben, zoals wij die nu gewend zijn. Een impressie van een dagje Woningwet.
|
Frans van de Ven, zelf oud-bewoner van de Nieuwe Pijp, geeft een toelichting bij de P.L. Takstraat. |
Vanaf Station Amstel duiken we eerst de jaren twintig in. Het gebied van Plan Zuid staat vol met de compacte bouwblokken die zo kenmerkend zijn voor de Amsterdamse School. In opdracht van woningcorporatie 'De Dageraad' ontworpen de architecten De Klerk en Kramer in het gebied tussen het Ronner- en Schwartzeplein woningen ten behoeve van de 'verheffing' van het volk. Door Ton Heydra en Frans van de Ven worden we geleid langs de gebouwen met de twee beroemde, ronde hoeken en de 'boerderijen'. Architectuur dat zo contrasteert met de nauwe straten in de slechts iets meer ten Noorden gelegen Oude Pijp. Het vriendelijk zonnetje en de rust van de vroege ochtend dragen bij aan het idyllisch beeld wat ook de makers van toen ongetwijfeld voor ogen zouden hebben gehad.
Van de jaren twintig maken we de overstap naar de naoorlogse periode. In hartje Overtoomse Veld-Noord benadrukt Fred Martin dat zijn stichting 'Driehoek' in het leven geroepen is om het imago van de Westelijke Tuinsteden te verbeteren. In het flatgebouw waar we staan worden de toekomstplannen voor deze stadsdelen tentoongesteld. Tevens kunnen we in de diverse vertrekken het wonen en leven van af de jaren vijftig beleven. Voor menigeen de kans om herinneringen van vroeger op te halen. Hoe een 'saai' stadsdeel toch een gevoel van weemoed kan oproepen.
|
In het 'Trappenhuis' is een tentoonstelling ingericht over wonen in de Westelijke Tuinsteden. |
Onder leiding van Gerard Anderiesen rijden we verder door de naoorlogse uitbreidingswijken van Amsterdam-West. Nieuw Sloten is de volgende halte. Dit woongebied, voltooid in 1997, was de eerste grote stadsuitbreiding in het kader van het Compacte Stad beleid. De stedenbouwkundigen Wil Val en Hans Davidson leiden ons door de wijdopgezette bebouwing. De brede en lange straten onder de strakheldere lucht wekken een gevoel op van desolatie. De zonne-energiepanelen glanzen in de zon.
|
Wandelen door Nieuw Sloten. |
Via de Zuid-As, een booming area die zo'n sterke aantrekkingskracht heeft op hoofdkantoren, komen we aan in de Bijlmermeer. In het licht van de bruisende ontwikkelingen aan de andere kant van het spoor, stelt het Projectbureau Vernieuwing Bijlmermeer zich tot doel om het gebied, eens een vluchthaven voor mensen met weinig keuzemogelijkheden op de woningmarkt, te herleven. Zo worden de in honingraten gebouwde flats doorbroken ten gunste van laagbouw, en flats die blijven staan worden verbeterd. De gewraakte parkeergarages, eens opgezet om de straten bij de flats autovrij te houden, krijgen grotendeels een nieuwe functie, bijvoorbeeld als bedrijfsverzamelgebouw. Onder leiding van Susan van der Hilst van het projectbureau maken we een wandeling door het 'Bijlmermuseum', een gebied waar de Bijlmer in haar oorspronkelijke opzet blijft gehandhaafd. Tussendoor staan we stil bij de plek waar eens een flat heeft gestaan die om een geheel andere reden dan herstructurering is verdwenen. De boodschappen die nabestaanden van slachtoffers van de Bijlmer-ramp hebben opgetekend op het Monument zijn aangrijpend.
Van de herstructurering in Zuid-Oost gaan we over op de nieuwbouwontwikkeling in het Oostelijk Havengebied, in het bijzonder die op het Java- en het KSNM-eiland. De structuur van havens en pieren is hier intact gebleven. Ook het gebrek aan groen en de overheersing van baksteen maken het industrieel verleden voelbaar. Maar waar eens alles in het teken stond van de havenarbeid wordt nu gewoond. Het door onlangs aangelegde grachtjes doorsneden Java-eiland kenmerkt zich door hoogbouw met toegang tot de begane grond, een binnenterrein voor spel en ontspanning. Niet betreedbaar is het binnenhof van 'de Sfinx', een flat die door zijn op een kies gelijkende vorm een opvallende verschijning is op het schiereiland. Hier worden we rondgeleid door Han Kleene en Peter de Wit van woonstichting 'De Key'.
Tenslotte komen we aan in de Spaarndammerbuurt. De stijl van de Amsterdamse School is hier net zo herkenbaar als in Plan Zuid, de cirkel is rond. In 'het Schip' is het documentatiecentrum voor de Volkshuisvesting gevestigd. Dit door De Klerk ontworpen gebouw zou een afspiegeling zijn van zijn innerlijk verlangen naar de zee en is wereldvermaard. Het is het eindpunt van een boeiende excursie.
Jacco van Golde
promovendus Erasmus Universiteit
Bent u niet mee geweest met de busexcursie en wilt u zelf in de voetsporen treden van de Woningwet?
Het KNAG biedt u hiertoe een bijbehorende excursiegids.