Hoe het zit met de bevolking, het ruimtegebruik en de waterhuishouding in China, dat moeten vmbo leerlingen weten. Dat staat in 'Kijk op een veranderende wereld', het eindadvies voor het nieuwe examenprogramma vmbo dat het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG) op 18 april presenteerde aan het ministerie van OC&W. Het eindadvies stelt een programma voor met veel aandacht voor gebieden dichtbij huis en veraf en voor de relatie mens - natuur. Naast de eigen woonomgeving, Nederland en Europa is gekozen voor zes kerngebieden in de wereld, te weten China, de VS, Rusland, Nigeria, Brazilië en het Midden-Oosten. Naast deze regio's staan de begrippen burgerschapsvorming en duurzame ontwikkeling centraal in het nieuwe examenprogramma. Die begrippen worden uitgewerkt in zes centrale vraagstukken uit onze samenleving: water, weer en klimaat, bronnen van energie, arm en rijk, bevolking en ruimte en grenzen en identiteit. De leerlingen bestuderen deze vraagstukken op verschillende ruimtelijke niveaus: ze beginnen praktisch in de eigen leefomgeving, zoomen dan uit naar Nederland en Europa en vervolgens naar twee van de zes genoemde wereldregio's.
Opvallende veranderingen in dit nieuwe programma zijn:

• meer aandacht voor gebieden;
• een betere balans tussen sociale en fysische geografie;
• geen wisselende examenonderwerpen meer;
• de atlas is verplicht op het examen;
• een eenvoudig aardrijkskundig onderzoek buiten de school hoort bij het schoolexamen.

Het eindadvies is tot stand gekomen in nauw overleg met en door vmbo docenten aardrijkskunde. Het is bedoeld voor de derde en vierde klas van het vmbo. Het KNAG hoopt dat het programma zo spoedig mogelijk kan worden ingevoerd.
Het voorstel laat zien waarin aardrijkskunde sterk is: de bestudering van gebieden in verandering. Aardrijkskunde is het verhaal over de relatie mens - natuur die op verschillende plekken op aarde verschillend vorm krijgt en steeds verandert. Aardrijkskunde is een vak dat jonge mensen opleidt tot zelfstandig denkende, kritische burgers over de wereld van vandaag en morgen. Niet alleen met kennis over zaken ver van huis als de situatie in China en de VS, maar ook met praktische zaken als kennis over de herkomst en het gebruik van water, energie en grondstoffen in je eigen leefomgeving. 

Downloads:

samenvatting
verantwoording
fulltext versie van het rapport

Noot voor de redactie

Een gedrukt exemplaar van het rapport is te bestellen door € 5,00 per rapport over te maken op giro 13315 van het KNAG in Utrecht, onder vermelding van de code X/Rapvmbo, het gewenste aantal exemplaren, uw naam en volledige
adres.

Voor meer informatie of een interview kunt u contact opnemen met Marijke van Schendelen via 06 22438728 of Joop van der Schee via 06 44706239.

Citaten van drie vmbo leerlingen uit Vlaardingen over aardrijkskunde:

Ahmed:
'Het is goed om te weten waarom water zo kostbaar wordt. We moeten echt zuiniger met water leren omgaan. Het is ook goed voor de natuur.'

Anita:
'Als ik later kleuterleidster ben is het toch wel handig om iets van de culturen van al die verschillende kinderen te weten.'

Pascal:
'Waar houdt een land op en in welke culturen kom je dan terecht? Interessant, toch? Ik wil later bij de douane. Je moet dan wel wat weten over grenzen en mensen.'

De KNAG commissie examen aardrijkskunde vmbo bestaat uit:
Dr. M. van Schendelen (voorzitter KNAG)
Prof. dr. J. van der Schee (hoogleraar onderwijsgeografie)
H. Ankoné (SLO)
L. Eling (docent vmbo)
T. van Kesteren (docent vmbo)
Dr. P. Lucas
Drs. M. de Wolf (lerarenopleider)
Drs. K. Oost (lerarenopleider)